Onzekerheid

Wat is onzekerheid?

Onzekerheid is dat vervelende stemmetje in je hoofd dat constant twijfelt aan alles wat je doet. Het komt vaak door een laag zelfvertrouwen en voelt als een knagend gevoel van 'ben ik wel goed genoeg?'. Iedereen twijfelt wel eens, dat is normaal. Maar als die twijfel je hele dag beheerst met vragen als 'Kan ik dit wel aan?', 'Wat wil ik eigenlijk?' of 'Wat denken anderen over mij?' dan spreek je van echte onzekerheid. Het houdt je klein, maakt keuzes lastig en kan je zelfs laten vastlopen in het leven. Veel mensen worstelen ermee, maar het is iets waar je aan kunt werken.

Kenmerken van onzekerheid

Soms is onzekerheid alleen een gevoel. Maar het kan ook omslaan in somberheid, eenzaamheid, (sociale) angst of faalangst. Onzekerheid kan op meerdere manieren en in verschillende situaties tot uiting komen. Je kunt onzeker zijn over je uiterlijk, je werk of je relatie. Maar ook kun je onzeker zijn over wat een ander van je vindt. Het kan zelfs zo zijn dat de onzekerheid die je op één vlak ervaart, uiteindelijk doorwerkt op andere vlakken. Zo kan de onzekerheid die je op de werkvloer voelt, z’n weerslag hebben op jouw zelfvertrouwen in je relatie.

De klachten die onze psychologen en therapeuten regelmatig van cliënten horen zijn:

• Gevoelens van eenzaamheid
• De drang om bevestiging te zoeken bij anderen
• Veel en vaak piekeren
• Pleinvrees (sociale angst)
• Stilstaan in het leven
• Moeite hebben met het uiten van gevoelens

Wat doet onzekerheid met je lichaam?

Onzekerheid heeft niet alleen invloed op je gedachten en gevoelens, maar ook op je lichaam. Wanneer je langdurig onzeker bent, maak je je vaak zorgen over hoe anderen je zien, ben je bang om fouten te maken of twijfel je voortdurend aan je eigen keuzes. Hierdoor kan je lichaam in een voortdurende staat van chronische stress terechtkomen. Het stresshormoon cortisol wordt vaker en langer aangemaakt, waardoor je lichaam minder goed kan herstellen en ontspannen.

Langdurige onzekerheid heeft ook invloed op het autonome zenuwstelsel, dat automatisch belangrijke lichaamsfuncties zoals je hartslag, ademhaling en spijsvertering regelt. Wanneer je je voortdurend onveilig of gespannen voelt, blijft het sympathische zenuwstelsel - het 'vecht-, vlucht- of bevriesysteem' - vaker actief. Hierdoor kun je voortdurend hyperalertzijn, waarbij je extra gevoelig bent voor kritiek, afwijzing of signalen uit je omgeving. Je bent voortdurend bezig met wat anderen van je denken en analyseert situaties steeds opnieuw.

Deze aanhoudende spanning kan leiden tot uiteenlopende lichamelijke klachten. Veel mensen ervaren spierspanning in de nek, schouders of kaak, hebben moeite met ontspannen en voelen zich aan het einde van de dag uitgeput. Ook vermoeidheid komt veel voor, omdat je lichaam continu energie verbruikt om alert te blijven. Daarnaast kun je last krijgen van slaapproblemen, doordat piekeren en spanning het moeilijk maken om in slaap te vallen of door te slapen.

Andere veelvoorkomende klachten zijn hoofdpijn, maag- en darmklachten en hartkloppingen. Deze lichamelijke reacties zijn een normaal gevolg van een zenuwstelsel dat langdurig onder spanning staat. Ze betekenen niet dat je je aanstelt of zwak bent, maar laten zien dat lichaam en geest nauw met elkaar verbonden zijn.

Gelukkig is onzekerheid geen blijvende eigenschap. Wanneer je leert om negatieve overtuigingen los te laten, meer vertrouwen in jezelf op te bouwen en je veiliger te voelen, kan ook je autonome zenuwstelsel geleidelijk weer tot rust komen. Hierdoor nemen niet alleen de psychische klachten af, maar ervaren veel mensen ook een verbetering van hun lichamelijke gezondheid en energieniveau.

Oorzaken van onzekerheid

Onzekerheid komt zelden uit het niets. Het kan liggen aan emotionele bagage, sociale druk, lichamelijke veranderingen of geldzorgen. Je persoonlijkheid speelt mee, net als je verleden. Neem perfectionisme: als je altijd alles perfect moet doen, val je bij de kleinste misser keihard. Of een moeilijke relatie met je ouders, pesten op school, of andere nare ervaringen die je zelfbeeld hebben beschadigd.

Ben jij onzeker?

Herken je meerdere van onderstaande uitspraken?

☐ Ik vraag vaak bevestiging aan anderen.

☐ Ik ben bang om fouten te maken.

☐ Ik denk lang na over wat ik heb gezegd.

☐ Ik durf mijn mening niet altijd te geven.

☐ Ik vergelijk mezelf regelmatig met anderen.

☐ Ik ben bang voor afwijzing.

☐ Ik twijfel vaak over mijn keuzes.

☐ Ik pieker veel over wat anderen van mij vinden.

Herken je meerdere uitspraken? Dan kan onzekerheid een grotere invloed hebben op je leven dan je misschien denkt. Gelukkig is onzekerheid geen blijvende eigenschap.

Gevolgen  van langdurige onzekerheid

Wanneer onzekerheid langdurig aanwezig blijft, kan dit grote invloed hebben op zowel je mentale als lichamelijke gezondheid. Je kunt steeds meer gaan twijfelen aan jezelf, situaties vermijden of voortdurend bezig zijn met de vraag of je het wel goed doet. Dit kan leiden tot sociale angst, waarbij contact met anderen spannend wordt uit angst voor afwijzing of beoordeling. Ook kan langdurige onzekerheid bijdragen aan chronische stress, piekeren en een voortdurend gevoel van alertheid. Sommige mensen ontwikkelen hierdoor perfectionisme: de behoefte om alles foutloos te doen om kritiek of teleurstelling te voorkomen. Op de lange termijn kan deze voortdurende druk bijdragen aan burn-outklachten, zoals emotionele uitputting, prikkelbaarheid en gebrek aan energie.

Onzekerheid kan ook het risico op somberheid en depressieve gevoelens vergroten, doordat iemand steeds meer het gevoel kan krijgen tekort te schieten of geen controle te hebben over het eigen leven. In relaties kan onzekerheid zorgen voor verlatingsangst, conflicten of moeite met vertrouwen, waardoor verbinding met anderen moeilijker wordt. Daarnaast kunnen gevoelens van onzekerheid leiden tot eenzaamheid, omdat iemand zich terugtrekt of minder snel hulp en steun zoekt. Ook uitstelgedrag komt vaak voor: moeilijke taken worden vermeden uit angst om fouten te maken of niet te voldoen. Uiteindelijk kan langdurige onzekerheid zich ook lichamelijk uiten, bijvoorbeeld in spierspanning, vermoeidheid, hoofdpijn, slaapproblemen, hartkloppingen en maag- of darmklachten. Het lichaam en brein blijven dan als het ware voortdurend in een staat van waakzaamheid.

De rol van hechting bij onzekerheid

Jouw jeugd speelt een grote rol bij het opbouwen van zelfvertrouwen. De relatie die je hebt met je ouders bepaalt voor een groot deel hoe jij over jezelf denkt. Een goede hechting op (zeer) jonge leeftijd zorgt ervoor dat je minder onzeker bent op latere leeftijd. Je gewaardeerd en geliefd voelen door je ouders is zeer belangrijk. Wanneer je dit niet ervaart en je niet kunt vertrouwen op je ouders, kan jouw zelfvertrouwen een flinke deuk oplopen. Een moeilijke jeugd leidt dan ook vaak tot een negatief zelfbeeld.

Onzekerheid overwinnen

Werken aan je zelfvertrouwen is belangrijk. Zeker wanneer jouw onzekerheid de overhand krijgt. Het kan lastig zijn om die onzekerheid in je eentje aan te pakken. Gelukkig is onzekerheid geen levenslang vonnis. Werken aan zelfvertrouwen loont enorm, vooral als het je leven lamlegt. Zelf kun je al beginnen met kleine stapjes: uitdagingen aangaan, successen opschrijven, minder focussen op anderen.  Sommige vraagstukken zijn nu eenmaal ingewikkeld. Een psycholoog of therapeut kan je in zo’n geval helpen. Met psychosociale therapieën, ACT en overige gesprekstherapieën of kun je grote stappen maken in verkrijgen van meer zelfvertrouwen. Wanneer traumatische ervaringen de oorzaak zijn van jouw onzekerheid kan EMDR-therapie of online EMDR-therapie een goede toevoeging zijn.

Behandeling bij onzekerheid

Twijfel je constant of je het leven goed aanpakt? Voel je je niet goed genoeg en durf je geen knopen door te hakken? Laat het niet sudderen. Bij GOB Praktijken duiken we samen in de oorzaak van je onzekerheid en bouwen we aan een positiever zelfbeeld. Onze psychologen en therapeuten maken een plan op maat, zodat je weer met vertrouwen de wereld in stapt.

Kosten en vergoeding voor behandeling bij onzekerheid

Meer informatie over de kosten van behandelingen bij psychologenpraktijk GOB – en de mogelijkheden voor vergoeding vanuit de zorgverzekering – vind je op de pagina Tarieven & Vergoeding.

Weer vertrouwen krijgen in jezelf. Laat ons helpen.

Onze psychologen en therapeuten helpen je graag op weg naar een leven met minder onzekerheden en meer zelfvertrouwen. Meer weten? Meld je dan aan via onderstaande button. Je bent op korte termijn welkom voor een vrijblijvend (en kosteloos) kennismakingsgesprek.